หาข้อมูลเขียนนิยายแล้วเจอข้อมูลชุดหนึ่งน่าสนใจมาก

‘TROLLEY DILEMMA’

รถรางวิ่งไปตามรางวิ่งและไม่สามารถควบคุมได้ หากวิ่งต่อไปตามรางมันจะวิ่งไปที่คนห้าคนที่ผูกติดอยู่กับรางรถไฟ คุณมีโอกาสที่จะเบี่ยงเบนความสนใจไปยังอีกแทร็กได้ง่ายๆโดยการดึงคันโยก ถ้าคุณทำสิ่งนี้รถรางจะฆ่าคนที่ยืนอยู่บนเส้นทางอื่น คุณควรทำอะไร?

คนมักจะคิดว่า เออ ..เราควรจะเสียสละชีวิตคนหนึ่งคน เพื่อช่วยเหลือคนห้าคน แต่ในความเป็นจริงนั้น มันซับซ้อนไปกว่านั้นมาก การเสียสละคนส่วนน้อย เพื่อคนส่วนมาก เราเรียกว่าประโยชน์นิยม

ประโยชน์นิยม เป็นทรรศนะทางจริยศาสตร์ที่ถือเอาประโยชน์สุขเป็นเกณฑ์ตัดสินความผิดถูก ชั่วดี กล่าวคือ การกระทำที่ก่อให้เกิดประโยชน์มากที่สุดแก่คนจำนวนมากที่สุด ถือเป็นการกระทำที่ดี (ราชบัณฑิตยสถาน, 2540: 101)

สมมติว่าตำรวจคนหนึ่งจับผู้ร้ายมาได้ และแน่ใจว่าถ้านำไปขึ้นศาลตามกระบวนการยุติธรรม ผู้ร้ายก็คงถูกปล่อยตัวดังเช่นที่ผ่านมา เพราะไม่มีใครกล้าเป็นพยานเอาผิด ถ้าตำรวจคนนี้ยึดถือประโยชน์นิยมเชิงการกระทำ ก็จะคิดว่าถ้ายิงผู้ร้ายทิ้งกลางทาง จะทำให้เกิดประโยชน์สุขมากกว่าที่จะนำตัวคนร้ายไปดำเนินคดีหรือไม่ ถ้าคำตอบคือใช่ การยิงคนร้ายทิ้งก็ถือว่าถูกต้อง แต่ถ้าเห็นว่าจะนำทุกข์มาให้มากกว่า (เช่น แก๊งของคนร้ายอาจจะมาแก้แค้นตำรวจ)

ก็จะต้องตัดสินว่าไม่ควรยิงคนร้าย อย่างไรก็ตาม ถ้าตำรวจคนนี้ยึดถือประโยชน์นิยมเชิงกฎ เขาก็จะพิจารณาว่าจะเกิดความสุขส่วนรวมตามมาหรือไม่หากตั้งเป็นกฎให้ใช้ร่วมกันว่า “เมื่อใดที่ตำรวจคนใดจับผู้ร้ายได้ โดยแน่ใจว่าคนร้ายผิดจริง และถ้านำตัวไปดำเนินคดีแล้วผู้ร้ายจะถูกปล่อยให้มาทำความเดือดร้อนแก่ชาว บ้านอีก ตำรวจคนนั้นก็จงยิงทิ้งคนร้าย” ในกรณีนี้มีผู้มองว่าหากให้อำนาจตำรวจในการพิจารณาความผิดเองอาจเกิดความไม่ สงบขึ้นในสังคมได้ ดังนั้น จึงห้ามยิงทิ้งคนร้ายในทุกกรณี ไม่ว่าการยิงทิ้งแต่ละครั้งจะนำมาซึ่งความสุขส่วนรวมหรือไม่ (วิทย์ วิศทเวทย์, 2535: 135)

คำถามรถราง คือ วิธีทดสอบง่ายๆว่าคุณเป็น ‘ utilitarian ‘ หรือประโยชน์นิยมหรือไม่

กลับกัน ถ้าคำถามเปลี่ยนเป็นชายอ้วนบนสะพานคนหนึ่งแทน
ชายคนนั้นกำลังนั่งอยู่บนกำแพงบนสะพานที่ทอดยาวไปตามทาง คุณสามารถหยุดรถไฟได้โดยผลักเขาออกจากสะพานไปยังรางหน้ารถไฟ เขาจะตาย แต่อีกห้าคนจะรอด (คุณไม่สามารถกระโดดไปด้านหน้ารถรางได้ด้วยตัวเองเนื่องจากตัวคุณไม่ใหญ่พอที่จะหยุดรถ)

จากมุมมองที่เป็นประโยชน์อย่างง่ายภาวะที่กลืนไม่เข้าคายไม่ออกเหมือนกัน – คุณเสียสละชีวิตเดียวเพื่อช่วยชีวิตห้าคนหรือไม่? 

หลายคนที่จะดึงคันโยกในสถานการณ์แรกจะไม่ผลักชายในสถานการณ์ที่สองนี้ สิ่งนี้ทำให้เกิดคำถามสองข้อ

คำถามด้านศีลธรรม: หากดึงคันโยกที่ถูกต้องแล้วทำไมการผลักคนผิด?

การเสียชีวิตของเขาไม่ใช่ผลข้างเคียงที่โชคร้ายจากการตัดสินใจของคุณที่จะเบี่ยงเบนความสนใจไปที่รถราง การตายของเขาเป็นวิธีที่รถรางหยุด ดังนั้นคุณแทบจะไม่สามารถพูดได้ในกรณีนี้ว่าเมื่อคุณผลักเขาออกจากสะพานคุณไม่ต้องการทำให้เขาตาย

เเต่นสถานการณ์ที่สอง คนเลือกที่จะยอมให้คนหนึ่งตายเพื่อช่วยคนห้าคนโดยการสับรางกลับเลือกที่จะปล่อยให้ห้าคนตายเเทนที่จะเสียสละชีวิตคนหนึ่งคนโดยการผลักเขาตกลงไปทับราง คำถามก็คือทำไมคนส่วนใหญ่ถึงเลือกทำเช่นนั้น

สาเหตุที่คนส่วนใหญ่เลือกที่จะสับรางในสถานการณ์เเรกเป็นเรื่องที่โอเค รับได้ ก็เพราะสถานการณ์เเรกคุณไม่ได้มีความตั้งใจที่จะทำให้คนเดียวต้องมาตาย เเต่ในสถานการณ์ที่สองนั้นมันมีความตั้งใจของการให้คนหนึ่งต้องมาตายเพื่อที่จะให้มีห้าคนรอด ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้คนส่วนใหญ่กลับเลือกที่จะให้ห้าคนตายเเทนการมีคนตายเเค่คนเดียวในสถานการณ์ที่สอง

ถ้าชายคนนี้บังเอิญเป็นคนเลวที่ผูกคนทั้งห้าไว้ล่ะ

ในกรณีนี้หลายๆคนอาจจะตอบอย่างไม่ลังเลว่ายินดีที่จะทำให้ชายคนนี้เสียชีวิต เพื่อให้คนที่เหลือรอด

ถ้าคุณไม่ต้องผลักชายอ้วน แต่มันเป็นประตูกลแทนหล่ะ? ซึ่งถ้าคุณดึงคันโยก ประตูกลจะทำให้ชายอ้วน(ที่ก็บริสุทธิ์เช่นกัน)ลงไปยังหน้ารถราง

ลัทธิ ‘ utilitarian ‘ นี้ กล่าวว่า ผู้คน ควรค่าที่จะมีความสุขเท่าๆกัน และยินยอมเสียสละชีวิตคนส่วนน้อย เพื่อคนส่วนใหญ่ ยกตัวอย่าง เช่น การบอมบ์ญี่ปุ่นของอเมริกาในสงครามโลกครั้งที่ 2 เพื่อจะหยุดสงคราม ตัวอย่างของการกระทำดังกล่าวคือการทิ้งระเบิด ไม่เพียงแต่ทำลายเป้าหมายทางทหาร แต่ยังทำให้พลเรือนเสียชีวิตคนบริสุทธิ์ จำนวนมาก โดยบอกว่า เพื่อรักษาโลกนี้เอาไว้

ประโยชน์นิยมจะกล่าวว่า ทำอะไรก็ได้ เช่น สงคราม สงครามอาวุธชีวภาพ หรือไม่ว่าจะเป็นการทรมารเชลยศึก ตราบใดที่สิ่งนั้นนำมาซึ่งความสุขส่วนรวม

ถ้าคนที่ยืนตรงรางคนนั้น กลายเป็นคนที่คุณรัก คุณจะกล้าสับรางหรือไม่?

Immanuel Kant กล่าวว่าเราควรปฏิบัติต่อมนุษย์ทุกคนด้วยจุดหมายในตัวเองเสมอ กล่าวคือไม่ปฏิบัติต่อคนเหมือนเป็นสิ่งของกล่าวว่ามนุษย์มีค่าและควรปฏิบัติต่อมนุษย์ด้วยกันอย่างดี

http://www.thaicadet.org/Ethics/Utilitarianism.html